Çocuğum Ders Çalışmıyor, Ne Yapmalıyım? YKS Velisi İçin Adım Adım Rehber

Kapısı kapalı oda, elde telefon, masada açılmamış kitaplar… Sınav yaklaştıkça bu tablo velileri çok endişelendirir. Çoğu veli önce uyarır, sonra kızar, sonra yasak koyar; ama bu sıra genellikle durumu düzeltmez, aksine genci daha da uzaklaştırır. Çünkü çalışmamanın nedeni çoğu zaman “umursamamak” değildir.
Önce nedeni bulun
| Gördüğünüz | Olası neden | İlk adım |
|---|---|---|
| “Ne gerek var ki” tavrı | Hedef yok ya da hedef ona ait değil | Ne istediğini, hangi bölümleri merak ettiğini konuşun |
| Masaya oturuyor ama ilerlemiyor | Nereden başlayacağını bilmiyor, plan yok | Haftalık plan için bir rehber öğretmenden destek alın |
| Deneme öncesi kaçınma, “nasılsa olmayacak” | Başarısızlık korkusu, sınav kaygısı | Sonuç baskısını azaltın, süreci takdir edin |
| Sürekli yorgun, geç yatıyor | Uyku düzeni bozuk, aşırı yük | Uyku ve ekran saatleri için birlikte kural koyun |
| Saatlerce telefonda | Kaçış davranışı ya da alışkanlık | Çalışma saatlerinde telefonun yeri için ortak karar |
| Uzun süredir içe kapanık, mutsuz | Duygusal zorlanma | Bir uzmandan destek alın |
4 adımlı yol haritası
1. Suçlamadan konuşun
Sakin bir anda, sınav sonucunun geldiği gün değil, şöyle başlayabilirsiniz: “Son zamanlarda çalışmakta zorlandığını görüyorum. Seni yargılamak için değil, anlamak için soruyorum: Seni en çok ne zorluyor?” Cevabı düzeltmeye çalışmadan dinleyin.
2. Hedefi onunla birlikte netleştirin
Gençlerin çoğu “iyi bir yere girmek” gibi belirsiz bir hedefle motive olamaz. Merak ettiği iki üç bölümü, bu bölümlerin geçen yılki sıralamalarını birlikte inceleyin. Hedefin ona ait olması, sizin istediğiniz hedeften çok daha güçlü bir motivasyondur.
3. Küçük ve ölçülebilir bir başlangıç yapın
Günde 6 saat beklemek yerine her gün aynı saatte 1-2 saatlik düzenli çalışmayla başlamak ve süreyi kademeli artırmak daha gerçekçidir. Başlamakta zorlanıyorsa erteleme döngüsünü kırma yazımızı onunla paylaşabilirsiniz.
4. Takibi bir uzmana devredin
Ders takibini veli yaptığında ilişki bir denetim ilişkisine dönüşür. Plan ve deneme takibini bir rehber öğretmen ya da koç üstlendiğinde, siz evde destekleyen ebeveyn olarak kalırsınız. ATAVİP’te her öğrenciyle haftalık bireysel koçluk görüşmesi yapılır, kütüphane hafta içi 22:30’a kadar açıktır ve veliler kursa giriş-çıkışı WhatsApp bildirimiyle görür. Evde çalışamayan birçok öğrencinin düzeni bu ortamda oturur.
Kaçınmanız gereken 3 tepki
- Sürekli kıyaslamak: Özgüveni düşürür, çalışma isteğini artırmaz.
- Toptan yasak: Telefonu, arkadaşları, sporu birden yasaklamak isyana yol açar.
- Tehdit ve felaket senaryosu: “Kazanamazsan…” cümleleri kaygıyı artırır, kaçınmayı derinleştirir.
Hangi cümlelerin işe yaradığını merak ediyorsanız çocuğunuza söylememeniz gereken 7 cümle yazımıza göz atın.
Sık sorulan sorular
Çocuğumu kursa yazdırmak çalışmasını sağlar mı?
Kurs tek başına çözüm değildir; ama düzenli bir ortam, plan ve haftalık takip sunan küçük gruplu bir yapı, evde başlayamayan birçok öğrencide fark yaratır. Önce nedeni konuşmak gerekir.
Ödül ve ceza işe yarar mı?
Kısa vadeli ödüller başlangıç için yardımcı olabilir ama kalıcı motivasyon hedefin gence ait olmasından gelir. Cezalar ise genellikle kaçınmayı artırır.
11. sınıftaki çocuğum hiç çalışmıyor, geç mi kaldık?
Hayır. 11. sınıf, düzen kurmak için en uygun zamanlardan biridir. Ayrıntılar için 11. sınıfta YKS planı yazımıza bakabilirsiniz.
Çalışıyor ama netleri artmıyor, ne yapmalı?
Bu genellikle yöntem sorunudur. Netler neden artmaz yazımızda yanlış analizi yöntemini anlattık.
Not: Bu yazı genel rehberlik bilgisidir ve her ailenin durumu farklıdır. Duygusal zorlanma belirtilerinde bir uzmana başvurun. ATAVİP Rehberlik Birimi, 19 Kasım 2026.


